Ko'ks'etay', S'ymkent: Жаңа латын әліпбиінде қала атаулары қалай жазылады?

0

Бүгін Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев қазақ тілі әліпбиін кириллицадан латын графикасына көшіру туралы жарлыққа қол қойғаны белгілі болды. NUR.KZ порталы жаңа әліпбиде қала атаулары қалай жазылатынан назарларыңызға ұсынады.

 

Ko'ks'etay', S'ymkent: Жаңа латын әліпбиінде қала атаулары қалай жазылады?

Айта кетейік, қалалардың атауы жаңа латын әліпбиінде дәл осылай жазылады деп әлі ресми түрде бекітілген жоқ. Алайда беткілген латын әліпбиінің нұсқасына сәйкес олар осылайша жазылатын болады.

Жаңа нұсқада Қазақстанның астанасы Astana, 

ал еліміздің ең ірі қаласы Алматы - Almaty болып жазылмақ. 

Сонымен облыс орталықтарының атауы қалай жазылады:

Көкшетау  – Ko'ks'etay',

Талдықорған  – Taldyqorg'an,

Шымкент – S'ymkent,

(далее…)

Как будут выглядеть имена политиков и чиновников на латинице

0

Сегодня Президент Казахстана Нурсултан Назарбаев утвердил алфавит казахского языка, основанный на латинской графике. Редакция Tengrinews.kz решила посмотреть, как будут выглядеть  имена известных казахстанских политиков и государственных деятелей:

Нұрсұлтан Назарбаев — Nursultan Nazarbaev

Бақытжан Сағынтаев — Baqytjan Sag'yntaev

Арыстанбек Мұхамедиұлы — Arystanbek Muhamedi'uly

Әсет Исекешев — A'set Isekes'ev

Бауыржан Байбек -Bay'yrjan Bai'bek

Ахметжан Есiмов — Ahmetjan Esimov

Мұхтар Құл-Мұхаммед — Muhtar Qul-Muhammed

Иманғали Тасмағамбетов — Imang'ali' Tasmag'ambetov

Қасым-Жомарт Тоқаев — Qasym-Jomart Toqaev

(далее…)

Текст Гимна Казахстана на латинице

0

Сегодня, 27 октября, Президент Назарбаев утвердил алфавит казахского языка, основанный на латинской графике.

Редакция Tengrinews.kz перевела на новый казахский алфавит

Гимн Республики Казахстан:

Altyn ku'n aspany,

Altyn da'n dalasy,

Erliktin' dastany,

Elime qaras'y!

Ejelden er degen,

Dan'qymyz s'yqty g'oi'.

Namysyn bermegen,

Qazag'ym myqty g'oi'!

 

Qai'yrmasy:

Menin' elim, menin' elim,

Gu'lin' bolyp egilemin,

Jyryn' bolyp to'gilemin, elim!

Ty'g'an jerim menin' — Qazaqstanym!

 

Urpaqqa jol as'qan,

Ken' bai'taq jerim bar.

Birligi jarasqan,

Ta'y'elsiz elim bar.

Qarsy alg'an y'aqytty,

Ma'n'gilik dosyndai',

Bizdin' el baqytty,

Bizdin' el osyndai'!

 

Qai'yrmasy:

Menin' elim, menin' elim,

Gu'lin' bolyp egilemin,

Jyryn' bolyp to'gilemin,

elim! Ty'g'an jerim menin' — Qazaqstanym!

 

Отметим, что в новом алфавите нет букв «я», «ю», «ц», «щ», «э». Ранее сообщалось, что распоряжение Президента РК появилось сегодня, 27 октября, на сайте Акорды.

https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tekst-gimna-kazahstana-na-latinitse-329629/

Ақсу өңірінің тарихы-3

0

Кітаптың өткен жолғы беттерінде  жоғарыдағы тақырыппен берілген осы тарауын, ары қарай  ауданымыздың өткен ғасырдың  60-шы жылдарынан бергі  өсіп-дамуы   жағдайы  деректерін көрсету арқылы  жалғастырамыз. Оны баяндауды жаңаша  формада, яғни , сол жылдары  ауданның бірінші басшысы болған азаматтардың  өз қызметтерін  атқарған уақыттарына ыңғайлап,   сол  кезеңдегі   аудан көлемінде жүргізілген  жұмыстар ауқымын көрсету арқылы беріп отырмын.  Ал,  сол азаматтардың  өмірбаяндарын алдағы уақыттарда жеке беретін боламын.

    *     *     *    *    *

Ақсудың таулары тарих, даласы дастан

۞ Өткен ғасырдың 60-шы жылдары басынан Ақсу ауданы өмірінде де келелі өзгерістер, экономикасының өркендеуінде үлкен бетбұрыс, оңды шаралар атқарыла басталды. Соғыстан кейінгі жылдардың қиыншылықтарынан, тапшылығынан өткен халықтың әл-ауқаты біршама жақсарып, еңселері көтерілді. Алдағы жарқын болашаққа — «коммунизмге» сенімдері мол болған олар, сол мақсатта аянбай еңбек етті. Көпшілік, әсіресе жастар тарапынан оқуға, білімге құштарлық артып, үлкен ұмтылыс жасалды. Мәдениет пен өнерге жақсы көніл бөліне басталды. Еліміздің билік саласында реформалар жүргізіліп жатты. Бір мезеттегі партия ұйымдарын өндіріс салаларына бөлу, территориялық-ауылшаруашылық басқармаларын құрып, оларды (далее…)

Ойлан, тап!

0

Құрметті оқырмандар!  Бүгін сайттың «Ақсы ажары» газетінің «Демалыс беті» аталатын тарауына алғашқы жұмбақтар топтамасын енгізіп отырмын. Ермек етіңіздер, шешіңіздер, жауабын жіберіңіздер!  Егер,  ұнап жатса, тарауды тұрақты жүргізетін боламыз, мүмкін конкурстық жүйеге айналдырамыз...

 

 1. Үш тауық үш күнде үш жұмыртқадан табады. Сондай 15 тауық 15 күнде қанша жұмыртқа табады ???

  *     *     *     *     *

  2. Толық келген үш  әйел біршама  уақыт  қолшатырдың  астында сығылысып  тұрады, алайда  бәрі де судан аман,  құрғақ қалпында қалады.  Қалайша ??? (далее…)

Ақсулық өнер саңлақтары

1

Құрметті оқырмандар!

   Бүгін осы интернет-кітаптың  «Ақсуым-өнер ордасы» атты тарауында   ақын-жазушылардан   басқа да  өнердің  сан қырлы сала-бағыттарында ( артист-актерлар, театр-кино  режиссерлері, әншілер, суретшілер, т.б.)  есімдері қалың жұртқа барынша танымал болған  дарын иелері туралы  әңгімелерді  бастап отырмын.  «Ақсулықтар» деп айтылатын олардың қатары да молынан саналады. Олар туралы танымдық деректер, мақалалар жүйелі түрде жарияланып отырылатын болады.  Алғашқылары   ретінде  солардың аға буынына жататын біраз азаматтарымызды атап өтеміз.  Басқалары  туралы алдағы уақытта  олардың  Өздерінен де, Оқырмандардан да мақалалар-естеліктер тосамыз!

 Ақсу өңірінен шыққан  өнер саңлақтары

БАЙСАҚҰЛЫ қобызшы МОЛЫҚБАЙ (1857—1930).

   Заманының заңғар  өнерпазы, қобызшы. ақын,  әнші,  халықтың киелі бақсысы. 1857ж. Ақын–Сара ауылы өңірінде туған.

Жыр дүлдүлі І. Жансүгіровтің кіндік әкесі, ақынның “Күйші” поэмасының басты кейіпкері.

«Қобызшы Молықбай шал Матайдағы.

Матайда – Кенже, Тұнғат, Сақайдағы

Қазақта қобызшының қалғаны сол.

Жорға еді маймандаған бақайшағы». (далее…)

“Ел ағасыз болмас...”

1

     Халқымыз “өзен сағасыз, тон жағасыз, ал ел ағасыз болмас” деп даналықпен айтқан. “Ел ағасы” деген аса қадірленетін, үлкен салмаққа ие ұғым, құрмет иесі. Ол бір жағынан, азаматтың қоғамдағы орны, қызмет саласы, сіңірген еңбегі, дарындылығына байланысты рәсімделетін, берілетін атақтармен ерекшеленеді. Мәселен, ел басқарғандар төраға, хатшы, әкім, бастық деген қызмет лауазымдарымен, әскерилер мен заң қызметкерлері шендік лауазымдарымен, ғалымдарымыз ғылыми дәрежелерімен, өнер адамдары “еңбектері сіңген” деген атақтармен дараланады, бағаланады. Сол қатарға жататын Ақсулықтардың есімдері осы кітап тарауларында мүмкіндігінше аталады.

    Ал, халқымыздың бар асылының, рухани байлығының, ақыл-даналығының қайнар көзі болып табылатын  әр ауылдағы, аумақтағы қалың қауымның өздері мойындаған, “үлкені”, “ақсақалы-ақылшысы” саналатын “ел ағаларының да”  орны ерекше  болады.  Ақылы мен парасаты,  адал еңбегі мен адамгершілігі,  абыройы мен атағы тең бағаланып, оған  еш  күмән келтірілмей,  бүткіл өмір жолы көпшілікке үлгі болатын жақсы-жайсаңдарын халқы өзі ардақтайды,  есте сақтайды. Сондықтан, осы тарауда  әр кезеңдегі зор беделімен, үлкен адамгершілік қасиеттерімен,  жақсы іс-өнегесімен ауданның, тіпты облыс – республиканың деңгейінде жалпы жұртшылықтың шынайы сый-құрметіне бөленген,  Ақсудың  қадірлі  ел ағалары  деген ұғымға сай саналатын  өмірден  өткен және зейнеткерліктегі  ортамызда  бар  танымал тұлғалар есімдері көрсетіледі.  Әрине, осы санатқа жататын  олардың  қатары  молынан саналады.  Сондықтан,  олар  жөнінде мақалалар-естеліктер,  өздерінің де  естеліктері кітап бетінде тұрақты түрде жарияланып тұратын және үздіксіз жалғаса беретін болады. Бұл жерде сайт оқырмандарының  да белсенділікпен қатысуын тосамыз.
    Ал, бүгінгі  парақта  қазір қатарымызда жоқ,  дүниеден өткен  (рухтарына тағзым ете отырып)  аудан қалқы арасында аса сыйлы болған, құрмет етілген  аталарымыз-әкелеріміз  туралы  деректердің  алғашқы  топтамасы  беріледі.  (далее…)

Ескерткіштер – өткеніміздің белгісі

1

 Ақсу ауданы аумағындағы ескерткіштер

И. Жансүгіровтің ескерткіштері

Аудан орталығындағы мүсіні

   Оның алғашқысы 1964 ж. қойылды. Ескерткіш 1984ж. ақынның 90 жылдық мерейтойы қарсаңында  аудан басшыларының бастамасымен (аупарткомның бірінші хатшысы Ғ.Тұрғамбаев, ауатком төрағасы В.И.Осипов) аудан орталығындағы басты алаңға орнатылады.  Жаңа мүсін арнайы тапсырыспен  Мәскеу қаласында жасалып, әкелінді. Оның ірге тасы граниттен қаланды.

   2003ж. ақынның осы мүсіні қайтадан орталық алаңның төріндегі биік тұғырға қондырылды.

 

 
І.Жансүгіровтың туған жері – «Кіндікқоңырдағы» ескерткіші.

(далее…)

Ақындықтың ақ туын аспандатқандар...  

3

   Ақсулық ақын-жазушылар

   Қазақ елінің өнері мен мәдениеті өзінің халық болып қалыптасқан сонау бір қилы заманнан бергі әр дәуір-кезеңінің өзіндік сипат-болмысымен, сан қилы тарихи оқиғалар әсерімен дамып, өркендеп келеді. ХІХ-шы ғасырға дейін негізінен ауыз әдебиеті үлгісінде дамыған жалпы қазақ өнерінен Ақсу өңірін бөліп алып қарауға болмайды. Ұрпақтан-ұрпаққа, ауыздан-ауызға ауысып, жеткізілген аңыз-ертегілер, эпостар, шешендік сөздер, ақын-әншілер орындауларын бойына мейлінше сіңірген Ақсу халқы да өнердің ұлы көшінен қалып көрген жоқ. Керісінше, айдынынан аққудай әндерін ұшырып, кең даласын ән-жырмен думандатып, ел ортасын сән-салтанатқа, ойын-сауыққа бөлеген ақсулықтар - қазақ өнеріне қомақты үлесін қосқан, оның «төрінен» именбей орын алатын «салмағы» бар жұрт. Ақсу елі— ежелден тұлпардай жүйрік, қырандай алғыр құс қанат ақындардың ақ туын аспандатқан ел, сонау сұрқай заманда сұңқардай суырылған Абылай ханның сарбаздарының ат жүрісінің ырғағына сай жортуыл жырын жырлаған Сұртай ақынның, түпсіз тереңдетіп, тұңғиық жыр төккен, ақын Сара сиынып пір тұтқан Арсалан ақынның, талай өнерлілер «суатынан су ішіп, жем жеген» Толғанбай ақынның, Ақсудай ағынды да арынды Ілиястың, аққу қанат ақын қыз Сараның , айтыс ақыны Қуат Терібаевтың елі. Солардан қалған шұбырынды созылып, Ғали Орманов, Тұрсынзада Есімжанов, Құдаш Мұқашев, Қанипа Бұғыбаева, Дубек Мұсанов, Қуат Қайранбаев, Сағыныш Намазшамова, т.б. жалғасып жатыр. Өнер елден әлі де небір дүл дүл жүйріктердің туары анық, туады да. Оған дәлел — бүгінде ақындықтың айдынында батыл қадамдар жасап, тамаша жыр өрнектерімен көзге түсіп жүрген балауса жеткіншектердің үлкен бір қауымы өсіп келе жатқаны, олардың республика, облыс деңгейінде өтіп жүрген Абай, Ілияс, Мұқағали оқуларының, т.б. өнер байқауларының тұрақты жеңімпаздары және жүлдегерлері болуы... (далее…)

Ақсудың әр шиі ән салады...

1

  Ақсу ауданының  мәдениет-өнер саласының даму кезеңдері туралы

  «Ақсудың ақ шиі де сызылтып ән салады» деген сөз қалың қазақ арасына бекер тарамаған. Соның бір куәсі болатындай ХІХ ғасырдың соңғы жылдарында «Ешкіөлмес» тауының етегінде болған ұлы думан күні бүгінге дейін көз алдымызға елестейді. Ол  атақты әнші Біржан мен қазақтың бұлбұл қызы Ақын Сараның айтысы болып, көк жайлаудың төрінде көсілте шырқаған ән мен жырдың «ауылдық спектаклі» еді. Мәдениетімізге алтындай асыл қазына боп қосылған М.Төлебаевтың  «Біржан–Сара» операсының әндері алғашқыда сол «Ешкіөлместің» бауырында, ТҰРЫСБЕК  Маманұлы ауылында шырқалғанын бүгін көпшілік біледі. Бүгінгі опера өнері қазақтың сол ежелгі ақындар айтысымен төркіндес жатады. Одан кейін, әрине-Молықбай күйші. Оның өнеріне тәнті болған ақсулықтар алыстан аттылы- жаяулы келіп, ұзағынан тамсана тамашалайтыны туралы І.Жансүгіровтің «Күйші» поэмасында толығынан айтылған. (далее…)

Вверх