«Шежіре жүргіземіз — 7»

 

 Құрметті оқырмандар!  Шежірелік тараудың бүгінгі парағында беріліп отырылған жазбалар:

  1. Жемісбек Толымбековтың "Сам ұрпағы деген кезекті ілімдік  мақаласы; 

   2. Бүркітбайұлы  Кәнеттің  таратқан  «НАЙМАН МАТАЙ -  Аталық  -Қамбар

Сүттіболат - Күшік — ... -  Сатыпалды  — ...»   шежірелік жазбасы; 

  3.  Немеребаев  Мұхатайдың  таратқан  "Найман — Матай — Қаптағай -  ... — Жолан — ...  — Ақшора, Шаппа және Көлдей, Жұмай  руларының " шежірелік жазбасы. 

  Қабыл алыңыздар!

  *       *       *

ҚҰЛАҚҚАҒЫС:  Сайтта «жоқ болсаңыздар», оған жазылуды ұмытпаңыз!! Ол үшін оң жақтағы немесе  парақтың  астындағы  терезешелерге  адрестеріңізді  енгізіңіз! 

Және де электронды кітаптар алыңыздар!

 

Сам ұрпағы

  Жемісбек Толымбеков

 

 Ата шежірелерде арғы ататекті Самнан өрбітеді. «Рауан» баспасынан шыққан шежіреде: «Нұхтан Сам, ол әкесінің ашылған абиырын жауып алғысын алған екен, одан Тарақ, одан Азар, одан Ыбырайым, одан Исмайыл, одан Ысқақ, одан Табиғи, одан Сақ, одан Әнсары, одан Халит, одан Әнес сақаба, одан Сыбай, одан Алаш, одан Жайыл, одан Қазақ, одан Жұман, одан Әбілқайыр, одан Ақарыс, Жанарыс, Бекарыс», — деп таралады.

  Шежірелерде Сам мен Ыбырайым аралығында 22 мың жылдан астам уақыт өтіп, 700 — ден астам аталар ұрпағы өткен делінеді. Мен «Рауан» баспасы шығарған шежіре мен ата шежіре тізбе нұсқасын мойындадым. Өйткені, ең алғашқы жаратушы Тәңірден Мұса (б.д.б. 1574 жылы туған) пайғамбарға жіберілген кітап «Таурат» деп аталады. Шежірелер деректері мен құранда Адам атадан кейін Тәңірмен тілдескен және жүздескен тек Мұса пайғамбар ғана делінеді.

   Сол үшін халықта Мұса пайғамбар «кәлим (тәңірмен тілдесуші)» деп дәріптеледі. Мұса пайғамбарға көктен түсірілген «Таурат» кітабында: «Яфестің (Лепестің) ұлдары: Гомер, Магог, Мадай, Яуан, Тубал, Мешех, Тирас. Гомерден тарағандар Ашкеназ, Рифат, Тоғарма, ал Яуаннан тарағандар Елиша, Тарсис, Кіттим, Доданим. Яфес ұрпақтары өз тіл ерекшеліктеріне қарай бөлініп, олардан жағалаулар мен аралдарда тұратын түрлі халықтар өсіп-өнді», — делінеді. Біздің арғы ата-бабаларымыз арал мен жағалауларында тұрмағандығы айқын. Сондықтан арғы ататекті Лепестен (Яфес, Япас, Жаппас) емес, Сам ұрпақтарынан таратқанды жөн деп білдім. Бірақ, «Тарих гумими» кітабында: «Түрік, иран, юнан, қытай, еуропалықтар — Яфса ұрпақтары, араб, ассирия, финикий, гаварлаптар — Сам ұрпақтары, хабаш, судан, занзибар, барлық қара түстілер — Хам ұрпақтары», — делінеді.

  Аталардан жеткен шежірелер мен «Таурат» кітабының негізінде Нұқтан Сам тарайды. Нұқ топан судан кейін 102 жасқа келгенінде, одан Арпақсат дүниеге келеді. Сам бес жүз жыл жасап өмірден өтіпті.

  Ескерту, Сам мен Арпақсаттан басқа да аталар аталмай қалыс қалғаны анық. Ад, Шумер, Аккад, Каск, Хетт, Сәмед, Һуд т.б. Самның ұрпақтары. Ертеде өмірде болғандары шындық, тарихта есімдері қалған, не себебі белгісіз, еш шежірелерде олардың есімдері аталмайды. М.Сперанский қазіргі Семей қаласының атауы «жеті шатырдан» емес, ертедегі «Сам қала» деген сөзден шыққан деп жол жазбасында жазыпты.

  Арпақсаттан Қайнан, ол 35 жасқа келгенде одан Салеһ дүниеге келеді. Салеһ тәңірге сеніп, ел оның айтқан сөзіне сенбей, ешкім артынан ермегенінде дұға оқып, тау баурайынан боталы аруана алып шыққан пайғамбар саналады. Ол әмісе пұтқа табынушыларға қарсы тұрыпты. Салеһтің айтқанына көнбегендіктен, Тәңірдің рақымымен қатты жер сілкінісінен Сәмед жұрты қырғынға ұшырапты.

 

  Салеһтен Ебер, одан Пәлек, одан Рағу, одан Серух, одан Нахор, одан Тарақ, ол 205 жыл  өмір сүріп, Харанда қайтыс болыпты. Тарақтан Азар, одан үш ұл өрбіген, бірі Ибраһим пайғамбар. Ол Вавилония (Бабыл) патшалығының Фейдам-Әлем деген қаласында, Нәмұрт бин Канан Көш дейтін патша тұсында өмірге келген. Әкесі мен еліне Тәңірге табыну жолын ең «дұрыс жол» деп нұсқап дәріптеген екен. Жаратушы аянымен баласы Исмайылды құрбанға шалмақшы болғанында орнына көк қошқар түсіп, қыл көпірден өткізетін құрбандық шалу рәсімі содан қалып, ол «Ибраһим пайғамбардың балаларының сүннеті» деп аталыпты. Ибраһим Бабылда өмірге келгенімен  анасы  оның  болашақ қасиетін біліп, сырт көзден қорғап, үңгірде өсіріпті. Ибраһим ержеткенде пұтқа табынушыларға қарсы тұрып, пұтханаларды құртады. Ол халықты Тәңірге табынуға шақырып, балаларымен «Қағбаны» қайта жаңартып салады. «Таурат» кітабында: «Ибраһим пайғамбар «сеир» елінің басшысы. Оның мекені Едом (Жұмақ) жері. Көне түркілер осы сеир ұрпақтарынан өрбиді. Тәңірдің әскерлерін «түрік» деп атаған», — деп жазады.

 

  Портрет Ибраһимнің Ажар деген күңінен Исмайыл (Исрайыл) туады. Ол жақтастарымен үстемдік жайлаған перғауындардың домбытпа қаһарынан көпіттердің жерінен ұзап, Мысырдың қу тандыр даласынан асып, алшақ кетіпті. Перғауындар оларды артынан қуғындапты. Оларды перғауындар  қуғынынан  Мұса  құтқарыпты. Ары қарай дұрыс  бағдар,  жол  сілтеуге олар Мұсаны тосады. Ол кешігіп, уақытында келмей қалады. Соны пайдаланған Әл-Самири «Мұса  енді келмейді. Уәдесінен тайды. Мен сендерге «Құдай тауып беремін» деп, дақпыртқа еліккен жұрттың надандығын пайдаланып, басқа нанымға түсірген екен. Ол еврейлердің (жөйіттердің) діні делінеді. Исмайылдан Ысқақ пайғамбар, ол 400 адамды көтеріліске шығарып, сеир елінің билеушісі болған. Жеңіске жеткізгендіктен осы 400 адам «Алланың әскерлері» деп аталып, Ысқақ олардың көсемі  атаныпты. «Таурат» кітабындағы жазбаға сүйенетін болсақ, осы 400  әскердің  ұрпақтары  «Түріктер»  деп  аталады.

 

  Ысқақтан Ғису, Яқұп. Яқұп інісі Ғисудың озбырлығынан шеттеп, әкесінің ақылымен нағашы жұртына кетіп, онда нағашы атасының Рақайыл, Рая деген қыздарына үйленіпті. Яқұпқа Тәңір расұлдық етіпті. Ғису мен Яқұп ұрпақтары Ассирия немесе Сирия мемлекетін құрады. Яқұп Тәңірмен күрескені үшін есімі Израиль (Тәңірмен күресуші) деп аталады. Ол дін үшін  елінен  қуғындалып,  сеирлерге  сопа  басы  келіп қосылады. Сеирлардың солтүстікке қарай Огыз (Аму) дария мен Сеир (Сыр) дарияға орын тепкен уақыттары әзірге беймәлім. Бірақ, мұнда келіп орналасқан сеир ұрпақтары  өздерін  «сеир (сыр)манақ» деп атағаны ғалымдарға әйгілі. «Манақ» сөзінің мағынасы қазіргіше «басқарушы» немесе «қожайын» дегенге келеді.

 

  Яқұптан Иуда, оның ұрпақтары иудамейлер хоррейлермен бірлесіп, яқұптармен ассимилияцияға түсіп, израиль этносын құрапты. «Таурат» кітабында иудамейлер мен хоррейлер көне сеирлар ұрпақтары екені атап жазылады. Иудадан Парес, одан Есром, одан Рам, одан Әминадап, одан Нағасон, одан Боғоз, одан Обид, одан Есей, одан Омран, одан Мұса деп таралады.

 Перғауындар  өздеріне  қарсы  тұратын ұл бала Меккеде «Бейіт-әл мұқаддәс» жерінде  туатынын  түс  көріп біледі. Перғауындар қастандық жасап жүрер деп, баланы тірі қалдыру мақсатымен Мұсаның әкесі Омран мен анасы Иерһа үш күн баланы  емізген  соң,  жас  нәрестені сандыққа салып, Ніл өзеніне ағызып жібереді. Ніл өзеніне шомылып жүрген перғауындардың кәнизактары сандықты судан алып шығып, ешқандай ашпастан, Әсие  деген  Тәңірге  жасырын  табынатын,  өзінің  туған баласы жоқ, перғауындар  басшысының  әйеліне  апарып  береді.  Ол  күйеуіне баланы  өлтіртпей,  Мұса  деп атын қойдырып, асырап алмаққа бауырына басады. Бала еш әйелдің емшегін ембей, қорексіз қалғаннан кейін, Әсие баланы емізетін қамқоршы іздетеді. Мұсаның туған анасын тауып, соған баланы еміздіреді. Ол әйел баланы өз қамқорлығына алып, үйіне әкетіп, күніне бір рет Әсиеге көрсетіп тұратын болады.  Ержеткен Мұса білім, ғылым, даналық үйреніп, ақылды өседі. Ол перғауындар  сарайын  тастап,  Мысырдан жер ауады. Жаратушы Тәңір оны Турсинада  пайғамбарлыққа  таңдайды.  Мұсаның  көз байлау сиқыр өнері болады. Ол перғауындарды сол сиқыр өнерімен сиқырлап, тәңірдің күш-сүйеуімен теңізге түсіріп жояды. Қартайғанда аса таяқ жасап, бірінші болып оны тұтынады.

 

   Мұсадан Дәуіт пайғамбар. Дәуіт жағымды дауысымен қазылық жасап, еліне дана атанады. Көптеген ұлыстарды перғауындар бодандығынан құтқарады. Ол Ғайса мәсұхтан 1000 жыл бұрын өмір сүріп, Тәңірге табынушы құлы әмбе исраилдықтардың патшасы да  болады.  Дәуітке осыдан 4800 жылдан астам бұрын «Забур» кітабын Тәңір түсіреді. «Забур» кітабын жұрт «Мазамир» деп те атапты. Өйткені, «Мазамир» кітабында діни лирикалық өлеңдер, дастандар жиынтығы, толғаулар, жырлар жырланып, негізі Тәңірді ұлықтап, мадақтаудан тұрыпты. Дәуіт пайғамбар артына мол  ғибрат  қалдырыпты. Дәуіттің тоқсан тоғыз әйелінен отыз ұлы болыпты. Ұлдарына қарап, масаттанып Дәуіт «маған кімнің күші жетеді» деген қылығын, жаратушы Тәңір ұнатпай, отыз ұлын бір күнде намаз үстінде сап алады. Астамшылығын  түсінген  Дәуіт  зар илеп жыламай, Тәңірге жалбарынып, «мені тұяқсыз қалдырма» деп тілек тілепті. Тілегін Тәңір қабыл көріп, өлген отыз ұлына татитын  Дәуіттен  Сүлеймен  пайғамбар  дүниеге келеді.

 

  Ол он бір жасынан ақылды болып, құс, жын, перілердің тілін біліп, оларды өзіне бағындырыпты. Құрылысты да меңгерген, жаһанның пайғамбары атанған екен. «Бейіт-әл-мұхаддәс» ғимаратын жөндетіп, кей жерін бұздырып, қайта салдыртады. Сүлеймен пайғамбар туралы:

                                   «Дәуіттің ұлы Сүлеймен,

                                   Он сегіз мың ғаламға

                                   Патша болып ол тұрған.

                                   Нұры суға түскен соң,

                                   Патшалықтан айырылып

                               Бұқаршылық жол қуған», — деген Қашаған жыраудың өлеңі де бар.

 

   Қырғызстандағы Ош қаласының маңында «Сүлеймен тағы» деп аталатын бір үлкен тас және Сүлеймен пайғамбардың  уәзірі  болған  Асаф  пен  Жүністің (Ион) зираттары орналасқан. Қазір ол жер «Сүлейментау» ұлттық тарихи археологиялық кешен деп  аталады. Ош деген қасиетті жер бар екені Мұхаммед пайғамбарға да мәлім  болыпты.  Ол барша мұсылман жұртына Оштың қасиетті жерлеріне тым болмаса  өмірде  бір  рет барып, «тәу» етуді ғибрат етіп өсиеттепті.

 

 

 Сүлеймен пайғамбардан Натан, одан Матата, одан Менан, одан Мелеа, одан Еләкім, одан Жонам, одан Жүсіп, одан Иуда, одан Шимеон, одан Леуі, одан Матат, одан Жорым (Һарун), ол ең алғашқы басына шалманы орап салған дәріп саналған. Одан Елезер (Ілияс). Ол Бал атты пұтқа табынған патшаға қарсы тұрып, аспан ілімін игеріп, Мұсаның жолын ұстанған пайғамбар. Одан Жошуа, одан Ер (Елиса), ол Ілиястан кейінгі Мұсаның жолын ұстанған пайғамбар саналған, Исрафилге қарсы тұрған да сол.

 

  Ерден (Елисадан) Елмодам, одан Қосам, одан Адди, одан Мәлкі, одан Нері, одан Салател, одан Зоробабел, одан Реса, одан Жохан, одан Айуб (Иуда).

  Ол — ақылды, пәк, көп байлық бұйырған пайғамбар. Әйелі Рәһмеденнен көп балалы болып, елді жеті жыл Тәңірге құлшылық етуге шақырыпты. Одан Жүсіп, одан Семей, одан Мататия, одан Мақат, одан Нағай, одан Еслі, одан Нағұм, одан Амос, одан Мата, одан Жүніс пайғамбар.

  Ол тәңірдің жолдауын халыққа жеткізіп, Нейнава қаласында пұтқа табынуға тиым салушы болыпты. «Інжіл» кітабындағы өлеңде Жүніс пайғамбар жеребе бойынша отызыншы болып, кемеден дарияға тасталып, қалғандары аман құтылады.  Жүніс пайғамбардан  Жанай,  одан  Мәлкі,  одан Леуі,  одан  Маттат,  одан Елі, одан Жақып — әкесінің батасын алған, еврей жұртының басты атасы, анасы Рабиға, оның 12 ұлы болыпты. «Тәңірдің Түрік жасағының»  қолбасшысы  Есау онымен бірге туысады екен. Жүністен тағы Жүсіп пайғамбар тарайды.

 

  Жүсіп пайғамбар он бір ағайынды болыпты. Жүсіптің анасының есімі Раһил. Жүсіп анасынан бес  жасында  жетім  қалыпты.  Әкесінің  Илиа  атты  апайы Жүсіпті бауырына басып,  қомқорлығына алып асырапты. Жүсіп бабасы Ибраһим пайғамбардың белбеуін Илиадан алып тағыпты. Жүсіп келбеттірек болып, қалған он туғандары оны күндеп, көре алмапты. Жүсіп түс көріп, түсіне жарқыраған ай мен он жұлдыз кіреді. Оның көрген түсін: «Он жұлдыз аға-інілерің. Ай өзің. Аға-інілерің саған бәрі бағынышты  болады», — деп жорылыпты. Жүсіп отыз жасында Патаның уәзірі болып, қырық  жасқа  келгенінде Тәңір оны пайғамбарлыққа таңдап алыпты.

 «Қиссасұл-әнбие» тарих кітабында: «Нұх пайғамбардың бұтағы Жүсіп пайғамбардың ұрпағы Жәмиғи (Табиғи), одан Массағет, Мақалла (Хасақ), Әлімсақ, одан Әнсары, одан Қалит, одан Яппас, одан Сэ (Сыбай), одан Шәу (Шу), одан Абанбуду (Абулжа) тараған.

  Абанбуду  көшпелі  өмір салтын ұстанып, Алаша хан деп аталған. Жаз жайлауда биік Ортеке, Қазтеке тауларында отырып, иелігінде Инанж (Анжатам) деген қаласы болған. Мекен еткен жерлерінің атауы Йурсуқ, Қатан, Қарақұм, Сыр бойы, Бұрсын, Қақиян, Қарқұрым (Қарақорым), қалалары: Талас, Қары-Қырым (Тақары-Сырым) деп аталған. Абулжаның Алаш деген есімі қазақ, ноғай, өзбекке тән жалпы ұранға айналған. Олар Алаша ханның қауымы атанған. Алашадан  Тұран, одан Түрік тараған», — делінеді. Түріктің Тонк (Түнік), Хакал, Біржасар, Амлақ атты төрт ұлы болыпты.

                                                                              

Лаубайтегі Бүркітбайұлы Кәнеттің шежіресі 

( Араб әрпімен жазылған  кирилица әрпіндегі көшірмесін аударған Смағұлтегі Әбдіқамит)

 

АДАМ ПАЙҒАМБАР

   ҒАПЫРАҚ деген тақта отырған Адам пайғамбар, анамыз ҚАУАНА екеуін Мединенің ТУР тауында жабайы ретінде тауып алған. Үлкен хайуандардың терісін жамылып  алған  маймыл  ретінде. Сол үшін жоғарғы дін университетінде тегі маймыл тұқымынан жаралғанбыз деп атап, қалған шет елдегілер  жаралған атамыз егізден бала тапқан, сол баланың  алдыңғы  үлына  2  қыз  баланы  емшек сүті араласпағаны қосылсын деген ұғым ауыз естіліп қолданған. Мүны Ұйғыр, Өзбек қолданады.

 

НҰҚ  ПАЙҒАМБАР

  Дүние  жер  жүзінің  4-тен  3  бөлігі  су,  бір  бөлігі  жер  болған.  Ескі Пайғамбар НҰХ уағында топан су жер жүзін алады деген пайғамбарларда ұғыныс болған. НҰХ пайғамбар кеме жасатқан. Теңізден  өмірі  бүзылмаған  биік таудай мүз еріп, кемеге адам, хайуандарды толтырып салған. Дүние жүзін су алған кезде 6 ай кемеде күн көрген. Мединеге кеме тоқтап ислам діні Мекке Мединеде алынған. (Мекке халқы Қорайыш руынан тарайды.  Мұны  топан  су  алған  Мединенің үстін  аспанда  жалпақ  қара тас секілді өкімет ауа көтеріп тұр деген ғылымда.  

 

ҚАЗАҚ

Алаштан (Алаш атауынық шығуы айтылмаған) 2 бала — Сейілхан, Жайылхан туады.

Сейілханнан -Түркімен халқы тарайды.

Жайылханнан -Майқы би,  Майқы  биден - Өзбек  туады. Өзбек 1312 ( хан болуын анықтау керек)  жылы хан болады да, 1321 жылы халқымен мұсылман дінін қабылдайды. ӨзбектенСапабиян. СапабияннанҚАЗАҚ, СОЗАҚ туады.

Созақтан -Қарақалпақ,

Қазақтан үш бала- АҚАРЫС, ЖАНАРЫС, БЕКАРЫС туады. Осыдан барып  ҮШ ЖҮЗ атанып, жүзге бөлінеді.  

                                                                                                                                                                                                         ҮШ  ЖҮЗ                                                                                        

ҰЛЫ ЖҮЗ — Ақарыстан екі бала: Үйсін, Ойсыл. Үйсіннің үлкен әкесі Байзақ                                       

ОРТА ЖҮЗ - Жанарыстан:  Арғын, Найман, Қоңырат, Қыпшақ, Байыс (Түркияда, Иранда тұрады)                    

 

КІШІ ЖҮЗ — Бекарыстан:  Алшын, Жаппас, Шөмекей, Шекті, Байлы                                                                                                                                   

                                                                                                                                                                                                         НАЙМАН                                                                                     

Үш бала — Шуақ (жомарт болған,жанама аты- Серімырза), Сүгірше,  Құрманай   

ҚҰРМАНАЙДАН — Төлегетай                                                                                                                      

ТӨЛЕГАТАЙдан Қарақерей, Матай (егіз туған деп көрсетіледі), Садыр, Төртуыл                                                                                                                   

                                                 ЖЕТІ   АТА                                                                                    

ҚАРАКЕРЕЙ, САДЫР,  МАТАЙ, ТӨРТУЫЛ   ( 1-ші жеті атаның басталуы )   

 

1. МАТАЙДАН үш бала: Аталық, Қаптағай, Кенже                                                                                                                          

2. АТАЛЫҚ (шын аты Еркелдәулет) —  ҚАМБАР.

 

3. ҚАМБАРдан  үш  бала - Жақсыболат,  Құттыболат, Сүттіболат  (аталарымыз  Сыр бойында туған,сүйектері сол жерде жатыр).                                                                                                                                                                

4. СҮТТІБОЛАТтан үш  бала -  Ошан  (жанама  аты — Тышар), Есболай, Күшік                                                                                                                    

5. КҮШІКтен  — Байембет. 

 

6. БАЙЕМБЕТтен -  Сатыпалды, Қонақбай.

  

7. САТЫПАЛДЫдан Айбас, Андас, Ебес, Тәуке,Бөлек  

                                                                                                                                                   

 АЙБАС, АНДАС, ЕБЕС, ТӘУКЕ, БӨЛЕК   (2-ші жеті атаның басталуы)

 

1. ТӘУКЕден Ақмырза, Мырзакелді, Баймырза, Сақау, Көпек 

 

2. АҚМЫРЗАдан — Байжігіт,  Ақжігіт  (жанама  аты — Көтен),  Шөкім,  Өмек,  Байсейіт, Теке,  Жансейіт                                                           

3. БАЙЖІГІТтен  - Бүксікбай                                                                                                                                                                                        

4. БҮКСІКБАЙдан - Шоқат                                                                                                                                                                                                                                          5. ШОҚАТтан - Лаубай, Жылқайдар, Құсжан  

                                                                                                                                           6. ЛАУБАЙдан Қойпанбай,  Аязбай  (таралмайды), Бүркітбай.

    ЖЫЛҚЫАЙДАРдан Қасен, Құсайын                                                                                 ҚҰСЖАНнан - Ақамбай      

                                                                                                                               

7. ҚОЙПАНБАЙдан Жақанбай  (таралмайды),  Есбала, Есболат, Қанатбай, Жәнет 

    БҮРКІТБАЙдан Қанат (таралмайды), Кәнет                                                                   ҚАСЕНнен — Мұсабай, Қиырбай, Шиірбай                                                                        ҚҰСАЙЫНнан -Шідербай, Құрманбай                                                                              АҚАМБАЙданОразбай                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          МҰСАБАЙ, ЕСБАЛА, ЕСБОЛАТ, ҚАНАТБАЙ, ЖӘНЕТ, КӘНЕТ, ШІДЕРБАЙ, ҚИЫРБАЙ.                        ШИІРБАЙ, ҚҰРМАНБАЙ, ОРАЗБАЙ  (3-ші жеті атаның басталуы) )                                                                                                                        

МҰСАБАЙдан Мұрат.   МҰРАТТАН - Сағат                                                                                                                                                                                                                ЕСБАЛАдан — Құдайберген, Тәңірберген, Алдаберген,                                                                  

ЕСБОЛАТтанБолат                                                                                                                                                                                                                                                    ҚАНАТБАЙдан — Ысқақ, Ұшқыш                                                                                                                                                                                                                                 ЖӘНЕТтен — Мырзайт (таралмайды), Мырзабай, Серікбай, Серік.  

СЕРІКТЕН — Рүстем                                                                                                                                                       

КӘНЕТтен — Қызайбай, Қойшыбай, Бақдәулет, Нұрдәулет, Жеңіс                                

ҚЫЗАЙБАЙдан — Алмас, Ілияс                                                                                           ҚОЙШЫБАЙдан — Уалихан                                                                                                НҰРДӘУЛЕТтен — Мәди                                                                                                   ЖЕҢІСтен - Азамат                                                                                                                                                                                                                                                     ШІДЕРБАЙдан — Құрманжан, Құрманғали

ҚҰРМАНЖАНнан — Мейіржан 

ҚҰРМАНҒАЛИдан -  Аслан, Жасұлан                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      ҚИЫРБАЙдан — Нұрсағат, Болат                                                                                                 

НҰРСАҒАТтан — Қайыржан, Бауыржан                                                                              БОЛАТТАН -  Қанат,Қайрат                                                                                                                                                                       

ШИІРБАЙдан -  Қайрат, Қанатай Саят,

                                                                                                                                        ҚҰРМАНБАЙдан — Серікқали, Берік, Сержан                                                                   

СЕРІКҚАЛИдан — Нұрсұлтан                                                                          

БЕРІКтен — Дәулет, Арман                                                                                                                                                             

ОРАЗБАЙДАН — Сәбетай,  Алтай, Талғат, Қуат, Айдар   

СӘБЕТАЙдан — Айдос  

ТАЛҒАТтан -  Азамат  

ҚУАТтан -  Мұрат  

 

Осы жазбаға қосылым тармақ:

 

АҚМЫРЗАның 7 ұлының бірі - БӘЙСЕЙІТ.

БӘЙСЕЙІТтен - ТАҢАТ.

ТАҢАТтан — ҚЫЗАЙБАЙ, ЖҰМАБАЙ, СЫДЫҚ

            ҚЫЗАЙБАЙдан — ТӨЛЕГЕН, ЕСБАЛА.

                           ЕСБАЛАдан — ЕСТАЙ, ЕСІМБЕК, ТОЛЫҚБАЙ.

ЕСТАЙдан — ИМАНГЕЛДІ, одан — ӘЛИ.

ЕСІМБЕКтен — ЕРЖАН, одан ӘРСЕН және АРНҰР.

ТОЛЫҚБАЙдан - ЕРЛАН, СЕРЖАН, БЕКЖАН.              

     

 

Найман — Матай — Қаптағай -  ... — Жолан — ...  — Ақшора,

Шаппа және Көлдей, Жұмай руларының таралуы

Мұқатай Немеребаев

 

 (Үлкен  көлемді  осы  шежірелік  жазба  ықшамдалып  беріліп  отыр.  Оны  толығымен осы тараудағы «Шежіре жүргіземіз — 6» жазбасының астындағы «комменттен» оқи аласыз:http://ser-bek.ru/shezhire-zh%D2%AFrgizemiz/shezhire-zh%D2%AFrgizemiz-6.html)

 

  Қазақ шежіресі бойынша Найман тайпасыОрта жүздегі алты тайпаның бірі. Көптеген  найман  шежіресіне қатысты мәліметтерді ғылыми тұрғыда саралай келе, бұл  көне  тайпаның  өз  ішінде  он ірі рудан құралады.

  Олар мыналар: 1. Терістаңбалы, 2. Қаракерей, 3. Матай, 4.Садыр, 5. Төртуыл, 6. Саржомарт, 7. Көкжарлы, 8. Бура, 9. Балталы, 10. Бағаналы. Бұл аталған он ру шығу тегіне, орналасуына және рулық таңбаларына қарай былайша топтасады:

  1. Төлегетай рулар тобы (немесе төрт Төлегетай) – Қаракерей, Матай, Садыр және Төртуыл рулары.
  2. Ергенекті рулар тобы Саржомарт, Көкжарлы, Бура.
  3. Ұлытау рулар тобы — Балталы, Бағаналы.
  4. Терістаңбалы руы.

 

  Барлық найман руларына ортақ ұран«Қаптағай», таңбасы – V түріндегі белгі.

Есімі ұранға айналған Қаптағай батырматай руынан шыққан тарихи тұлға. Зерттеушілер  Қаптағайды XV ғасырда өмір сүрген деп есептейді. Сонымен бірге найман  құрамындағы  он рудың жеке ұрандары мен рулық таңбалары бар. Найманның   Матайдың руының  ұраны  етіп  Бөрібай  батырдың  есімі  алынған.

 

 

   Матай руы өз ішінде Аталық, Қаптағай және Кенже атты үш үлкен рулық бөлімге бөлінеді.

   Шежіре бойынша Қаптағай руы бөлімі Жолдас, Қияс, Қарауыл және Жасық атты төрт рулық бөлімшеге жіктеледі.

  Жолдастан —  Есенкелді, Теке тармағы таралып, Есенкелдіден Жарылқамыс, Жолан атты екі ру атасы тармақталады.

 

  Жоланнан Алакүшік,  Асан,  Жалтыр атты үш аталық шығады.

  Алакүшіктен – Шаппа, Ақшора атты екі ұл туылған. Шаппаны - Қаптағай Шаппа деп атайды.

Біз шаппадан тараймыз одан таралған аталар бойынша мәлімет келесідей:

 

 ШАППАДАН Таңат — Шоқа — Лақа — Тәттібай — Олжабай — Қойлыбай.

 Таңаттың  І-ші әйелінен — Талас,  Тоғызақ;   2-ші әйелінен - Елікпай, Жырымбел

 

 Таластан — Қолқанбай Қойанбай.

 Қолқанбайдан — Нұрбай, Құлан

 Қойанбайдан — Телғозы — Серікпай. Серікпайдан — Иманғали, одан Байдікен одан ұлдар бар.

 Нұрбайдан Қыдырбай, Жиенбай, Жиенқұл.

 Жиенбайдан — Тәкен — Сарқытпай — Серікхан.

 

 ТоғызақтанМаңғытпай — Сапақ,

 Маңғытпайдан Келтеш — Қошқар — Тайтан

 Келтештен — Бүкенбай — Мамбет — Тойшыбек — Төпек — Бидікен — одан ұлдар бар.

 Қошқардан БұқарбайШүршітпай.

 Бұқарбайдан — Жанабай -Тоқаш.

 Жанабайдан — Егізбай, Тоқаштан-Андабай

 ШүршітпайданТезекпай-Жаманқұл-Жамантай,

 

 Тезекпайдан -Ахмет одан қыздар, Жаманқұлдан тұқым жоқ.

 Жамантайдан - Отызбек — Бекженбек — Керімбай — Мұрат.

 

 Тайтаннан Бисары — Масабай — Байбол.

 Байболдан - Немеребай — одан Тұрарбай — Мұратай — Мұхатай.

 

Тұрарбайдан — Бейбіт — Бейімбет — Шынғыс.

Бейбіттен — Мадиар-Елдар,Беймбеттен-Бейбарыс

Мұратайдан — Елдос.  Елдостан-Бауыржан

 

Мұқатайдан — Берік — Ерік — Руслан.

Беріктен — Ағытай — Асанәлі — Инайат,

Еріктен — Нұрақмет — Нұрғиса.

Русланнан — Ерсайын

 . . . . . . . . . . . . . .

 

АҚШОРАДАН — Ордағұл — Бердіғұл — Есенаман.

Ордағұлдың 1-ші әиелінен Ахантай-Майамр;   2-ші әйелінен Кебек-Тотай.

Ахантайдан-Баян-Тоғай, Байаннан-Таймөнке-Ошаған-Жаманкүл-Бүтін-Көмек.          

  .:. . . . . . . . . . . . .

 

Кебектен — Әуелбек — Ешмұханбает — Нүрбек.

Нүрбектен — Исабек бұдан басқа тұқым болған жоқ.

. . . . . . . . . . ... ... ... ... 

Бердіғұлдан - Тауасар — Боқбасар.  Тауасардың 1-ші әйелінен: Сөрті-Сорғара-Жұмық;   2-ші әйелінен: Құлшы-Байыс.

. . . . . . . . . . . . . . . . .

Есенаманнан Баймырза-Самырза деген 2 бала болыпты.

Баймырзадан — Елгелді — Байтелі.

Елгелдіден — Ахы — Тобыжан — Сасықпай — Қасықпай — Баймамыр.

. . . . . . . . . . . . . . . . 

Самырзадан — Ерубай — Шуақ — Жарқынбай — Жайық — Мәлгелді.

 

ЖАЛТЫР.  Одан Дуан — Бұйрас — Қазыбай.

Бұйрастан — Сәдібек — Қыли — Түктітайлақ, Нұрбай.

Қазыбайдан — Алтыбай — Сармсақ — Алшынбай — Қаранай — Орыс — Төлес, Алтыбайдан-Үрпек-Жазық-Атабай,

Сармсақтан — Көтен — Тай — Дадан — Мыңған — Бұра — Жәмектік — Түментай -Арғынбай — Жанұзақ деген аталар тарапты.

 

  Ел аңызы бойынша: Ақбұрым  деген  анамызды Ақтолыс деген Жалаңның бәйбішесі Сарсұлтан деген төреден  қалап  сұрап алыпты, бірақ іште кеткен баласына Жалтыр деген ат қойылуын сұрап, содан уақыты жетпей ұл туып атын Жалтыр  қойыпты да Жалаң бауырына салып өзіне бала ғыпты, содан тараған ұрпақтар жоғарыдағы Дуан табы.

 . . . . . . . . . . . . . . . . .   

 

ТЕКЕден — Көлдей — Жұмай — Мұрат.

Көлдейден Әлсүгір — Тоқымбет.

Әлсүгірден — Шүйе — Досқулы — Қаулан Сары Кенжебай.

Тоқымбеттен — Есіркеміс — Құлжамақ  Құттымбек — Қытай.

Осы Көлдей деген кісінің 2 баласынан 8 ұл болыпты соның ішінде Шүйе мен Кенжебайдан тұқым  жоқ, сондықтан қалған алтауын атап, кейде бар Көлдейді 6 ата деп есептейді.       

. . . . . . . . . . . . . . . . . .  

Жұмайдан -Жалманбет, одан Ақпай, одан Қожамқұл-момын.

Қожамқұлдың 1-ші әйелінен: Есенаман Құрман-Бөрібай

2-ші әйелінен: Қонай-Шоқай

3-ші әйелінен: Айтпей-Айтқұл-Айтпек “Сарарқа”

4-ші әйелінен: Сақы-Жұман

. . . . . . . . . . . . . . . . . . .